Research Article
BibTex RIS Cite

Sosyo-Politik Rivâyetlerin Anlaşılmasında Bağlamın Tespiti -“Câhiliye Ölümü” Rivayetleri Örneği"-

Year 2020, Volume: 7 Issue: 2, 47 - 86, 29.12.2020
https://doi.org/10.33718/tid.826569

Abstract

Hadisler, tespit ve değerlendirme kriterleri açısından çeşitli yaklaşımlara konu olmuştur. Bu kriterlerin ne olduğu ve işletilip işletilmediği ya da nasıl işletileceği yanında rivayetlerin kabul/reddi ve anlaşılmasında öznellik sorunu da önemli etkiye sahiptir. Bir rivayetin Kur’an’a ve sahih sünnete, tarihe, akla uygunluk kriterlerine arz edilerek tespiti ve anlaşılmasına katkı sağlayacak unsurlardan biri de sosyo-kültürel ortama dair bilgilere sahip olmaktır. Metnin kendisinden elde edilemeyen ve sebeb-i vürudu zikredilmeyen rivayetlerin anlaşılmasında sosyo-kültürel bağlama ilişkin kavramların önemli olduğunu düşünmekteyiz. Bu çalışmanın amacı da, “câhiliye ölümü” temasının din dili içinde hangi unsur ya da unsurlara karşılık geldiğini, aynı zamanda musanniflerin hadisleri ele aldıkları bağlam ve konu bütünlüğünü dikkate alan bir okuma imkânı ile rivayetin özünü tespit ve mesajını anlama çabasıdır. Sonuç olarak, zahiren küfür ve şirkle ilgili olduğu düşünülen rivayetlerin, musanniflerin ve şarihlerin ele alış tarzından hareketle sosyo-politik alanla ilgili olduğu anlaşılmaktadır. Rivayetin ortaya çıkmasına sebep olan durumun ise, Arapların kültürel yapısından kaynaklandığını söylemek mümkündür.

References

  • Abdürrezzâk, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm es-San‘ânî. el-Musannef fi’l-hadîs. thk. Habîburrahman el-A‘zamî. 11 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-islâmî, 2. Basım, 1403/1983.
  • Âlûsî, Muhammed Şükrî el-Bağdâdî. Bulûğu’l-ereb fî ma’rifeti ahvâli’l-Arab. 3 Cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1314.
  • Apak, Adem. Kur’an’ın Geliş Ortamında Arap Toplumu (Sosyal, Kültürel ve İktisadi Hayat). İstanbul: Kuramer, 2017.
  • Aynî, Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed. Umdetü’l-kârî. 25 cilt. Beyrut: Daru İhyai’t-türâsi’l-arabi, ts.
  • Azîmâbâdî, Ebü’t-Tayyib Muhammed Şemsü’l-Hak b. Emîr Alî ed-Diyânüvî. Avnu’l-mabûd Şerhu Sünen-i Ebî Dâvud. 14 cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2. Basım, 2009.
  • Babanzâde, Ahmed Naim - Miras, Kâmil. Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi. ed. Salih Şengezer vd. 8 Cilt. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 13. Basım, 2018.
  • Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir. Ensâbü’l-Eşrâf. thk. Süyehl Zekkâr-Riyad Ziriklî. 13 Cilt. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1996.
  • Buhârî, Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm. Sahîhu’l-Buhârî. Beyrut: Dâru’l-marife, 3. Basım, 2010.
  • Canikli, İlyas. “İtaat Kültürünün Oluşmasında Hadislerin Rolü”. İslâmî İlimler Dergisi (Kelam Sayısı) 4/4 (Bahar-Güz 2009), 307-328.
  • Cevâd Ali. el-Mufassal fî târîhi’l-ʿArab kable’l-İslâm. 20 Cilt. Beyrut: Daru’s-Sakî, 4. Basım, 1422/2001.
  • Çağatay, Neşet. İslâmdan Önce Arap Tarihi ve Câhiliye Çağı. Ankara: MARS T. ve S.A.Ş. Matbaası, 1957.
  • Çakın, Kamil. “Fiten Rivâyetlerinin Tabiatı”. Türkiye’de Dinler Tarihi’nin Kurumsallaşması Sürecinde Prof. Dr. Abdurrahman Küçük. ed. Ahmet Hikmet Eroğlu. 251-270. Ankara: Berikan Yayınevi, 2016.
  • Dârimî, Abdullah b. Abdurrahman. Sünen-i Dârimî. thk. Hüseyin Selim Esed ed-Dârânî. 4 cilt. Riyad: Daru’l-muğnî, 1412/2000.
  • Davudoğlu, Ahmed. Sahîh-i Müslim Tercüme ve Şerhi. 10 Cilt. İstanbul: Sönmez Neşriyat, 1978.
  • Dihlevî, Şah Veliyyullah. Hüccetullâhi’l-Bâliğa İslâm Düşüncesinin İlkeleri. çev. Mehmet Erdoğan. 4 cilt. İstanbul: İz Yayınları, 1994.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. Dâvûd b. Cârûd. Müsnedi Ebî Dâvûd et-Tayâlisî. thk. Muhammed b. Abülmuhsin et-Türkî. 4 cilt. b.y.: y.y., 1419/1999.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistânî. Sünen-i Ebî Dâvûd. thk. Yasir Hasan vd. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1436/2015.
  • Ece, Hüseyin K. İslâm’ın Temel Kavramları. İstanbul: Beyan Yayınları, 2000.
  • Fayda, Mustafa. “Câhiliye”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 7/17-19. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  • Goldzıher, Ignaz. İslâm Kültür Araştırmaları 2. çev. Mehmed Said Hatipoğlu - Cihad Tunç. 2 Cilt. Ankara: Otto Yayınları, 2. Basım, 2019.
  • Gürler, Kadir. Türk Modernleşmesi Sürecinde İktidar ve Din. Ankara: Sarkaç Yayınları, 2010.
  • Hamidullah, Muhammed. İslâm Peygamberi. çev. Salih Tuğ. 2 Cilt. İstanbul: İrfan Yayınları, 5. Basım, 1993.
  • Hamidullah, Muhammed. İslâm’da Devlet İdâresi. çev. Hamdi Aktaş. İstanbul: Beyan Yayınları, 1998.
  • Hanbel, Ahmed b. Muhammed. Müsned-i Ahmed b. Hanbel. thk. Şuayb el-Arnaût vd. 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 2. Basım, 1420/2001.
  • Hatipoğlu, Mehmed Said. Hz. Peygamber ve Kur’an Dışı Vahiy -Gaybi Hadisler Meselesi-. Ankara: Otto Yayınları, 4. Basım, 2015.
  • Hattâbî, Ebû Süleymân Hamd (Ahmed) b. Muhammed. Meʿâlimü’s-Sünen. 4 Cilt. Haleb: Matbaatü’l-ilmiyye, 1351/1932.
  • Hererî, Muhammed el-Emîn b. Abdullah. el-Kevkebü’l-vehhâc ve’r -ravza’l-behhâc fî şerhi Sahîhi Müslim b. el-Haccâc. 26 cilt. Cidde: Dâru’l-minhâc, 1430/2009.
  • Heysemî, Ebu’l-Hasan Nureddin Ali b. Ebî Bekr b. Süleyman. Mecmeu‘z-zevâid ve Menbeu’l-fevâid. thk. Hüsameddin Kuddusî. 10 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-kuddusî, 1414/1994.
  • Itr, Nureddin. Menhecü’n-Nakd fî Ulûmu’l-hadîs. Dımeşk: Dâru’l-fikr, 34. Basım, 1436/2015.
  • İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed. el-Musannef fi’l-ehâdîs ve’l-âsâr. thk. Kemâl Yûsuf el-Hût. 7 Cilt. Riyad: Mektebeüt’r-rüşd, 1409/1989.
  • İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed. Fethu’l-bârî şerhu Sahîhi Buhârî. thk. Abdülaziz b. Abdullah b. Bâz. 15 Cilt. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1428/2007.
  • İbn Haldûn. Mukaddime. haz. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2018.
  • İbn Hibbân, Muhammed b. Hibbân b. Ahmed. Sahih-i İbn Hibbân. thk. Şuayb el-Arnaût. 18 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 2. Basım, 1414/1993.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünen. Nşr. Şuayb el-Arnaût -Âdil Mürşid-Saîd el-Lehhâm. 5 cilt. Dımaşk: Dar-u Risâle, 1430/2009.
  • İbn Manzûr, Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-‘arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâr-u sâdır, 3. Basım, 1414.
  • İbn Şebbe, Ebû Zeyd Ömer en-Nümeyrî el-Basrî, Târîhu’l-Medîneti’l-münevvere, thk. Fehîm Muhammed Şeltût, Cidde, 1399.
  • İbn Teymiyye, Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm. Minhâcü’s-sünne. thk. Muhammed Reşâd Salim. 8 Cilt. b.y.: Müessesetü Kurtuba, ts.
  • İbnü’l-Esîr el-Cezerî, Ebü’s-Seâdât Mecdüddîn. en-Nihâye fî garîbi’l-hadîs ve’l-eser. thk. Tâhir Ahmed ez-Zâvî - Mahmûd Muhammed et-Tanâhî. 5 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-ilmiyye, 1399/1979.
  • İmamoğlu, Abdullah Taha. Hadis ve Siyaset. İstanbul: Beka Yayıncılık, 2015.
  • İmamoğlu, Abdullah Taha - Karataş, Veli. “İrâde-i Seniyyeyi Hadislerle Desteklemek: II. Mahmud Dönemi Şeyhülislamlarından Yâsincizâde Abdülvehhâb Efendi ve Hulâsatu’l-Burhan fî İtaati’s- Sultan Adlı Risalesi”. Artuklu Akademi 3/1 (2016), 21-54.
  • İsfahânî, Râgıb. el-Müfredât fî elfâzi’l-Kur’ân. thk. Saffân Adnân Dâvûdî. Dımeşk: Dâru’l-kalem, 4. Basım, 2009.
  • Kara, İsmail. İslâmcıların Siyasi Görüşleri 1 -Hilafet ve Meşruiyet-. İstanbul: Dergâh yayınları, 3. Basım, 2014.
  • Karadâvî, Yusuf. Sünneti Anlamada Yöntem. çev. Bünyamin Erul. İstanbul: Nidâ Yayıncılık, 4. Basım, 2013.
  • Kastallânî, Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed. İrşâdü’s-sâri. 10 cilt. Mısır: Matbaatü’l-Kübra el-Emiriyye, 7. Basım, 1323/1905.
  • Kayapınar, Hüseyin - Yeniel, Necati. Sünen-i Ebû Dâvûd Terceme ve Şerhi. 17 Cilt. İstanbul: Şamil Yayınevi, 1987.
  • Keleş, Ahmet. “Apokaliptik Hadis Edebiyatı ve Problemleri”. İstem 4/7 (2006), 37-54.
  • Kınalızâde, Ali Çelebi. Ahlâk-ı Alâî. haz. Mustafa Koç. İstanbul: Klasik Yayınları, 2007.
  • Köklü, Recep. Cemaatten Yana Tavır Almayı Emreden Rivâyetlerin Değerlendirilmesi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
  • Köktaş, Yavuz. “Hadislerde Geçen “Sultan” Kelimesine Dair”. Usul: İslâm Araştırmaları 9 (2008), 229-242.
  • Mâverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb el- el-Basrî. Edebü’d-dünyâ ve’d-dîn. Nşr. Mustafa es-Sekka, Beyrut, 1398/1978.
  • Mübârekpûrî, Ebü’l-Ulâ Muhammed Abdurrahmân b. Abdirrahîm. Tuhfetü’-Ahvezi bi şerhi camii’t-Tirmizî. 10 Cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, ts.
  • Münâvî, Muhammed Abdürraûf b. Tâcil‘ârifîn b. Nûriddîn Alî, Feyzü’l-kadîr şerhu’l-Câmiʿi’s-sağîr, 6 cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1415/1994.
  • Müslim, Müslim b. Haccâc. Sahih. thk. Muhammed Fuad Abdülbakî. 5 cilt. Beyrut: Daru İhyai’t-türâsi’l-arabî, ts.
  • Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî. Sünen. thk. Abdülfettah Ebu Gudde. 9 cilt. Halep: Mektebetü’l-matbati’l-İslâmiyye, 2. Basım, 1406/1986.
  • Nesefî, Ebü’l-Berekât Abdullah b. Ahmed. Medârikü’t-tenzîl ve hakâiku’t-te’vîl. thk. Yusuf Ali Bedevî. 3 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 6. Basım, 1434/2013.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî en-Nevevî. el-Minhâc fî şerhi Sahihi Müslim, 18 cilt. Beyrut: Daru’l-marife, 1418/1997.
  • Özkan, Mustafa. Dört Halife ve Emevîler Döneminde Din-Devlet İlişkisi. Ankara: Araştırma yayınları, 2015.
  • Paçacı, Mehmet. “Hadis’te Apokaliptisizm veya Fiten Edebiyatı”. İslâmiyât 1/1 (1998), 35-53.
  • San’ânî, Ebû İbrâhim İzzüddîn Muhammed. Sübülü’s-selâm şerhu Bulûğu’l-merâm. 4 cilt. Riyad: Mektebetü Nizar Mustafa, 1379/1960.
  • Sindî, Ebü’l-Hasen Nûruddîn Muhammed b. Abdilhâdî. Hâşiyetü’s-Sindî ‘alâ Süneni’n-Nesâî. 5 cilt. Beyrut: Dâru’l-marife, ts.
  • Şentürk, Recep-Canatan, Kadir. “Irkçılık”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 19/124-131. İstanbul: TDV yayınları, 1999.
  • Şerif, Ahmed İbrahim. Mekke ve’l-Medine fi’l-câhiliyye ve ahdi’r-Rasûl. Kahire: Darü’l-fikri’l-Arabi, ts.
  • Şevkânî, Muhammed b. Ali Muhammed. Neylü’l-evtâr. thk. Enver Bâz. 6. Cilt. Mısır: Daru’l-vefa, 4. Basım, 1429/2008.
  • Tîbî, Ebû Muhammed Şerefüddîn Hüseyn b. Abdillâh. Şerhu’t-Tîbî ala Mişkâti’l-mesâbîh, nşr. Abdülhamîd Hindâvî, 13 Cilt. Riyad: Mektebetü nezzâr Mustafa, 1417/1997.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre (Yezîd). Sünen-i Tirmizî. thk. Ahmed Muhammed Şakir vd. 5 cilt. Mısır: Mektebetü Musatafa el-bâbî el-Halebî, 1395/1975.
  • Ûdeh, Abdulkâdir. Mukâyeseli İslâm Ceza Hukuku. çev. Ali Şafak. 2 Cilt. İstanbul: Kayıhan Yayınları, 2. Basım, 2012.
  • Umerî, Ekrem Ziya. Sahih Rivâyetlere Göre Hz. Peygamber’in Hayatı. çev. Kasım Koç. İstanbul: Beka Yayıncılık, 2017.
Year 2020, Volume: 7 Issue: 2, 47 - 86, 29.12.2020
https://doi.org/10.33718/tid.826569

Abstract

References

  • Abdürrezzâk, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm es-San‘ânî. el-Musannef fi’l-hadîs. thk. Habîburrahman el-A‘zamî. 11 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-islâmî, 2. Basım, 1403/1983.
  • Âlûsî, Muhammed Şükrî el-Bağdâdî. Bulûğu’l-ereb fî ma’rifeti ahvâli’l-Arab. 3 Cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1314.
  • Apak, Adem. Kur’an’ın Geliş Ortamında Arap Toplumu (Sosyal, Kültürel ve İktisadi Hayat). İstanbul: Kuramer, 2017.
  • Aynî, Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed. Umdetü’l-kârî. 25 cilt. Beyrut: Daru İhyai’t-türâsi’l-arabi, ts.
  • Azîmâbâdî, Ebü’t-Tayyib Muhammed Şemsü’l-Hak b. Emîr Alî ed-Diyânüvî. Avnu’l-mabûd Şerhu Sünen-i Ebî Dâvud. 14 cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2. Basım, 2009.
  • Babanzâde, Ahmed Naim - Miras, Kâmil. Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi. ed. Salih Şengezer vd. 8 Cilt. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 13. Basım, 2018.
  • Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir. Ensâbü’l-Eşrâf. thk. Süyehl Zekkâr-Riyad Ziriklî. 13 Cilt. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1996.
  • Buhârî, Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm. Sahîhu’l-Buhârî. Beyrut: Dâru’l-marife, 3. Basım, 2010.
  • Canikli, İlyas. “İtaat Kültürünün Oluşmasında Hadislerin Rolü”. İslâmî İlimler Dergisi (Kelam Sayısı) 4/4 (Bahar-Güz 2009), 307-328.
  • Cevâd Ali. el-Mufassal fî târîhi’l-ʿArab kable’l-İslâm. 20 Cilt. Beyrut: Daru’s-Sakî, 4. Basım, 1422/2001.
  • Çağatay, Neşet. İslâmdan Önce Arap Tarihi ve Câhiliye Çağı. Ankara: MARS T. ve S.A.Ş. Matbaası, 1957.
  • Çakın, Kamil. “Fiten Rivâyetlerinin Tabiatı”. Türkiye’de Dinler Tarihi’nin Kurumsallaşması Sürecinde Prof. Dr. Abdurrahman Küçük. ed. Ahmet Hikmet Eroğlu. 251-270. Ankara: Berikan Yayınevi, 2016.
  • Dârimî, Abdullah b. Abdurrahman. Sünen-i Dârimî. thk. Hüseyin Selim Esed ed-Dârânî. 4 cilt. Riyad: Daru’l-muğnî, 1412/2000.
  • Davudoğlu, Ahmed. Sahîh-i Müslim Tercüme ve Şerhi. 10 Cilt. İstanbul: Sönmez Neşriyat, 1978.
  • Dihlevî, Şah Veliyyullah. Hüccetullâhi’l-Bâliğa İslâm Düşüncesinin İlkeleri. çev. Mehmet Erdoğan. 4 cilt. İstanbul: İz Yayınları, 1994.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. Dâvûd b. Cârûd. Müsnedi Ebî Dâvûd et-Tayâlisî. thk. Muhammed b. Abülmuhsin et-Türkî. 4 cilt. b.y.: y.y., 1419/1999.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistânî. Sünen-i Ebî Dâvûd. thk. Yasir Hasan vd. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1436/2015.
  • Ece, Hüseyin K. İslâm’ın Temel Kavramları. İstanbul: Beyan Yayınları, 2000.
  • Fayda, Mustafa. “Câhiliye”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 7/17-19. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  • Goldzıher, Ignaz. İslâm Kültür Araştırmaları 2. çev. Mehmed Said Hatipoğlu - Cihad Tunç. 2 Cilt. Ankara: Otto Yayınları, 2. Basım, 2019.
  • Gürler, Kadir. Türk Modernleşmesi Sürecinde İktidar ve Din. Ankara: Sarkaç Yayınları, 2010.
  • Hamidullah, Muhammed. İslâm Peygamberi. çev. Salih Tuğ. 2 Cilt. İstanbul: İrfan Yayınları, 5. Basım, 1993.
  • Hamidullah, Muhammed. İslâm’da Devlet İdâresi. çev. Hamdi Aktaş. İstanbul: Beyan Yayınları, 1998.
  • Hanbel, Ahmed b. Muhammed. Müsned-i Ahmed b. Hanbel. thk. Şuayb el-Arnaût vd. 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 2. Basım, 1420/2001.
  • Hatipoğlu, Mehmed Said. Hz. Peygamber ve Kur’an Dışı Vahiy -Gaybi Hadisler Meselesi-. Ankara: Otto Yayınları, 4. Basım, 2015.
  • Hattâbî, Ebû Süleymân Hamd (Ahmed) b. Muhammed. Meʿâlimü’s-Sünen. 4 Cilt. Haleb: Matbaatü’l-ilmiyye, 1351/1932.
  • Hererî, Muhammed el-Emîn b. Abdullah. el-Kevkebü’l-vehhâc ve’r -ravza’l-behhâc fî şerhi Sahîhi Müslim b. el-Haccâc. 26 cilt. Cidde: Dâru’l-minhâc, 1430/2009.
  • Heysemî, Ebu’l-Hasan Nureddin Ali b. Ebî Bekr b. Süleyman. Mecmeu‘z-zevâid ve Menbeu’l-fevâid. thk. Hüsameddin Kuddusî. 10 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-kuddusî, 1414/1994.
  • Itr, Nureddin. Menhecü’n-Nakd fî Ulûmu’l-hadîs. Dımeşk: Dâru’l-fikr, 34. Basım, 1436/2015.
  • İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed. el-Musannef fi’l-ehâdîs ve’l-âsâr. thk. Kemâl Yûsuf el-Hût. 7 Cilt. Riyad: Mektebeüt’r-rüşd, 1409/1989.
  • İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed. Fethu’l-bârî şerhu Sahîhi Buhârî. thk. Abdülaziz b. Abdullah b. Bâz. 15 Cilt. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1428/2007.
  • İbn Haldûn. Mukaddime. haz. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2018.
  • İbn Hibbân, Muhammed b. Hibbân b. Ahmed. Sahih-i İbn Hibbân. thk. Şuayb el-Arnaût. 18 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 2. Basım, 1414/1993.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünen. Nşr. Şuayb el-Arnaût -Âdil Mürşid-Saîd el-Lehhâm. 5 cilt. Dımaşk: Dar-u Risâle, 1430/2009.
  • İbn Manzûr, Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-‘arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâr-u sâdır, 3. Basım, 1414.
  • İbn Şebbe, Ebû Zeyd Ömer en-Nümeyrî el-Basrî, Târîhu’l-Medîneti’l-münevvere, thk. Fehîm Muhammed Şeltût, Cidde, 1399.
  • İbn Teymiyye, Takıyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm. Minhâcü’s-sünne. thk. Muhammed Reşâd Salim. 8 Cilt. b.y.: Müessesetü Kurtuba, ts.
  • İbnü’l-Esîr el-Cezerî, Ebü’s-Seâdât Mecdüddîn. en-Nihâye fî garîbi’l-hadîs ve’l-eser. thk. Tâhir Ahmed ez-Zâvî - Mahmûd Muhammed et-Tanâhî. 5 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-ilmiyye, 1399/1979.
  • İmamoğlu, Abdullah Taha. Hadis ve Siyaset. İstanbul: Beka Yayıncılık, 2015.
  • İmamoğlu, Abdullah Taha - Karataş, Veli. “İrâde-i Seniyyeyi Hadislerle Desteklemek: II. Mahmud Dönemi Şeyhülislamlarından Yâsincizâde Abdülvehhâb Efendi ve Hulâsatu’l-Burhan fî İtaati’s- Sultan Adlı Risalesi”. Artuklu Akademi 3/1 (2016), 21-54.
  • İsfahânî, Râgıb. el-Müfredât fî elfâzi’l-Kur’ân. thk. Saffân Adnân Dâvûdî. Dımeşk: Dâru’l-kalem, 4. Basım, 2009.
  • Kara, İsmail. İslâmcıların Siyasi Görüşleri 1 -Hilafet ve Meşruiyet-. İstanbul: Dergâh yayınları, 3. Basım, 2014.
  • Karadâvî, Yusuf. Sünneti Anlamada Yöntem. çev. Bünyamin Erul. İstanbul: Nidâ Yayıncılık, 4. Basım, 2013.
  • Kastallânî, Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed. İrşâdü’s-sâri. 10 cilt. Mısır: Matbaatü’l-Kübra el-Emiriyye, 7. Basım, 1323/1905.
  • Kayapınar, Hüseyin - Yeniel, Necati. Sünen-i Ebû Dâvûd Terceme ve Şerhi. 17 Cilt. İstanbul: Şamil Yayınevi, 1987.
  • Keleş, Ahmet. “Apokaliptik Hadis Edebiyatı ve Problemleri”. İstem 4/7 (2006), 37-54.
  • Kınalızâde, Ali Çelebi. Ahlâk-ı Alâî. haz. Mustafa Koç. İstanbul: Klasik Yayınları, 2007.
  • Köklü, Recep. Cemaatten Yana Tavır Almayı Emreden Rivâyetlerin Değerlendirilmesi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
  • Köktaş, Yavuz. “Hadislerde Geçen “Sultan” Kelimesine Dair”. Usul: İslâm Araştırmaları 9 (2008), 229-242.
  • Mâverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb el- el-Basrî. Edebü’d-dünyâ ve’d-dîn. Nşr. Mustafa es-Sekka, Beyrut, 1398/1978.
  • Mübârekpûrî, Ebü’l-Ulâ Muhammed Abdurrahmân b. Abdirrahîm. Tuhfetü’-Ahvezi bi şerhi camii’t-Tirmizî. 10 Cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, ts.
  • Münâvî, Muhammed Abdürraûf b. Tâcil‘ârifîn b. Nûriddîn Alî, Feyzü’l-kadîr şerhu’l-Câmiʿi’s-sağîr, 6 cilt. Beyrut: Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1415/1994.
  • Müslim, Müslim b. Haccâc. Sahih. thk. Muhammed Fuad Abdülbakî. 5 cilt. Beyrut: Daru İhyai’t-türâsi’l-arabî, ts.
  • Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî. Sünen. thk. Abdülfettah Ebu Gudde. 9 cilt. Halep: Mektebetü’l-matbati’l-İslâmiyye, 2. Basım, 1406/1986.
  • Nesefî, Ebü’l-Berekât Abdullah b. Ahmed. Medârikü’t-tenzîl ve hakâiku’t-te’vîl. thk. Yusuf Ali Bedevî. 3 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 6. Basım, 1434/2013.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî en-Nevevî. el-Minhâc fî şerhi Sahihi Müslim, 18 cilt. Beyrut: Daru’l-marife, 1418/1997.
  • Özkan, Mustafa. Dört Halife ve Emevîler Döneminde Din-Devlet İlişkisi. Ankara: Araştırma yayınları, 2015.
  • Paçacı, Mehmet. “Hadis’te Apokaliptisizm veya Fiten Edebiyatı”. İslâmiyât 1/1 (1998), 35-53.
  • San’ânî, Ebû İbrâhim İzzüddîn Muhammed. Sübülü’s-selâm şerhu Bulûğu’l-merâm. 4 cilt. Riyad: Mektebetü Nizar Mustafa, 1379/1960.
  • Sindî, Ebü’l-Hasen Nûruddîn Muhammed b. Abdilhâdî. Hâşiyetü’s-Sindî ‘alâ Süneni’n-Nesâî. 5 cilt. Beyrut: Dâru’l-marife, ts.
  • Şentürk, Recep-Canatan, Kadir. “Irkçılık”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 19/124-131. İstanbul: TDV yayınları, 1999.
  • Şerif, Ahmed İbrahim. Mekke ve’l-Medine fi’l-câhiliyye ve ahdi’r-Rasûl. Kahire: Darü’l-fikri’l-Arabi, ts.
  • Şevkânî, Muhammed b. Ali Muhammed. Neylü’l-evtâr. thk. Enver Bâz. 6. Cilt. Mısır: Daru’l-vefa, 4. Basım, 1429/2008.
  • Tîbî, Ebû Muhammed Şerefüddîn Hüseyn b. Abdillâh. Şerhu’t-Tîbî ala Mişkâti’l-mesâbîh, nşr. Abdülhamîd Hindâvî, 13 Cilt. Riyad: Mektebetü nezzâr Mustafa, 1417/1997.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre (Yezîd). Sünen-i Tirmizî. thk. Ahmed Muhammed Şakir vd. 5 cilt. Mısır: Mektebetü Musatafa el-bâbî el-Halebî, 1395/1975.
  • Ûdeh, Abdulkâdir. Mukâyeseli İslâm Ceza Hukuku. çev. Ali Şafak. 2 Cilt. İstanbul: Kayıhan Yayınları, 2. Basım, 2012.
  • Umerî, Ekrem Ziya. Sahih Rivâyetlere Göre Hz. Peygamber’in Hayatı. çev. Kasım Koç. İstanbul: Beka Yayıncılık, 2017.
There are 67 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Religious Studies
Journal Section Araştırma Makalesi
Authors

İsa Onay 0000-0002-4041-8685

Publication Date December 29, 2020
Submission Date November 16, 2020
Published in Issue Year 2020 Volume: 7 Issue: 2

Cite

ISNAD Onay, İsa. “Sosyo-Politik Rivâyetlerin Anlaşılmasında Bağlamın Tespiti -‘Câhiliye Ölümü’ Rivayetleri Örneği"-”. Trabzon İlahiyat Dergisi 7/2 (December 2020), 47-86. https://doi.org/10.33718/tid.826569.